رویدادها

جنبه های اجتماعی ایدز باعث اهمیت مؤلفه های اجتماعی سلامت در آن شده است

سلامت نامه – دکتر فرداد درودی مدير كشوری دفتر برنامه مشترك سازمان ملل متحد بیان کرد: ایدز به این دلیل که جنبه های اجتماعی زیادی دارد راه را بر این باز کرده که مؤلفه های اجتماعی سلامت از جمله ارتباطات خودشان را در این بیماری نشان دهند.

به گزارش سلامت نامه، دکتر درودی در نشست “مواجهه رسانه ای با مسئله ایدز در ایران” که در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد گفت: حتی شبکه های ارتباطی که توسط رسانه های اجتماعی به آن پرداخته شد، مخدوش شدند.

این سخنرانی بخشی از نشست “مواجهه رسانه ای با مسائل ایدز در ایران” بود که روز چهارشنبه اول آبان ماه به همت پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات در سالن اندیشه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. در این نشست دکتر زهرا اجاق رئیس پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات و دکتر داود مهرابی استادیار پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات نیز به سخنرانی و بیان دیدگاههای خود پرداختند.

سلامت نامه
سلامت نامه

درودی با اشاره به اینکه تخمین زده می شود حدود 60 هزار نفر با اچ.آی.وی در ایران زندگی می کنند، گفت از این 60 هزار نفر در حال حاضر چیزی بیش از 22 هزار نفر شناسایی شده اند که زنده هستند. کل افرادی که در 20 سال گذشته با آچ.آی.وی زندگی می کنند و شناسایی شده  اند، بیش از 37 هزار نفر هستند و بقیه فوت کرده اند. پس ما حدود 38 هزار نفر داریم که با اچ.آی.وی زندگی می کنند، خودشان خبر ندارند که اچ.آی.وی دارند و سیستم بهداشتی هم نمی داند که اینها چه افرادی هستند. چنار محمودی را باید از این زاویه دید. یعنی کسانی که نمی دانستند، اچ.آی.وی دارند.

چهارمین برنامه استراتژیک کنترل HIV در حال انجام است

وی در ادامه خاطرنشان کرد: کشور برنامه ای تحت عنوان “برنامه استراتژیک کنترل اچ.آی.وی”  دارد که این برنامه در دوره های پنج ساله اجرا می شود. الان برنامه چهارم در حال اجراست که آخر امسال تمام می شود و همکاران در حال تدوین برنامه پنجم هستند.

به گفته وی، 23 هزار وزارت  خانه و دستگاه در این برنامه هستند که حدود هشت مورد وظیفه اصلی را دارند. وزارت بهداشت وظیفه هماهنگی و دبیرخانه ای این برنامه را بر عهده دارد. سازمان زندان ها، بهزیستی، وزارت رفاه، وزارت کشور  و چند وزارتخانه دیگر از جمله آموزش و پرورش نیز در آن شرکت دارند.

دروی تأکید کرد: ارتباطات در واقع برای برقراری ارتباط مؤثر بین ذینفعان است. نوع ارتباط ما در سلامت عمومی یا مثبت، یا خنثی و یا منفی است. البته می تواند با یک ذینفع مثبت و با دیگر منفی باشد و در طول زمان ماهیت این رابطه تغییر کند و شدت آن کم و زیاد باشد. برای مثال ارتباط مثبت این است که سیستم بهداشتی با همکاران و بیماران خود دارد. خنثی این است که یک دستگاه که با آن رقابت ندارد، در کنار آن کار می کند.

وی گفت: کسی که بهداشت عمومی می خواند باید یک بخش تحت عنوان ارتباطات نیز بخواند. در مورد ایدز یک کتاب متن (Textbook) هست. چون ایدز مرتبط با تغییر رفتار است، برای تغییر رفتار نیازمند ارتباطات هستید که متأثر از فرهنگ و هنجارهای اجتماعی است و بر سیاست، سیاستگذاری تأثیر می گذارد.

ضعف ارتباطات و عملکرد رسانه ای ضعیف در مسئله چنارمحمودی مشهود بود

درودی افزود: برای ارتباطات با ذینفعان خارجی مثل رسانه ها و شبکه های اجتماعی توصیه می شود که دست اندرکاران بهداشت از رویه ای استفاده کنند که به آن گسترش مرزها (Borders spanning) می گویند. از طرفی نیز ذینفعان خارجی به ویژه رسانه ها به مسائل سلامت واکنش نشان می دهند تا به افزایش آگاهی و حقیقیت آنچه روی داده است، دست یابند.

وی با تأکید بر جنبه اجتماعی ایدز خاطرنشان کرد، در مسئله چنارمحمودی مهمترین ضعف بحث ارتباطات داخلی (ذینفعان) و ارتباطات خارجی بود. انواع ارتباطات شامل ارتباطات افقی، عمومی، ارتباط از بالا به پایین و از پایین به بالا همه مخدوش بودند.

وی تأکید کرد که مسئولین بهداشت در زمینه ارتباطات ضعف دارند. آنها باید بتوانند الگوی خبرها و آنچه اتفاق می افتند را دنبال کنند و برای جریان های رسانه ای که رخ می دهد آمادگی داشته باشند. ما متأسفانه در بحث چنارمحمودی در هیچ یک از اینها موفق نبودیم. در مورد اثرگذاری با ذینفعان خارجی نیز مسئله چنارمحمودی نشان داد که با همتایان خود نیز توانستیم به طور مؤثری همکاری کنیم.

درودی با اشاره به اینکه که وزارت بهداشت بخشی از قوۀ مجریه است، که قوه قضاییه و مقننه هم به آن کمک می کند و برعکس، تصریح کرد که ما شاهد برخی همکاری این قوا بودیم که نشان داده شود که وزارت بهداشت شاید به این نکته توجه نداشته که باید با همتایان خود همکاری داشته باشد.

به گفته وی، تمام اقدامات بهداشتی می تواند بعنوان حمایت (Advocacy) برای اثرگذاری روی سیاستگذاری به صورت مستقیم یا غیرمستقیم مورد استفاده واقع شود. از این فرصت هم در چنار محمودی استفاده نشد. فرصتی که می توانست نظر سیاستگذار را جلب کند و حداقل باعث تغییر و تعدیل یک سری قوانین شود.

بیماری ایدز و وقایع اجتماعی، چنارمحمودی را مهم جلوه داد

مدير كشوری دفتر برنامه مشترك سازمان ملل متحد خاطرنشان کرد: معمولاً وقتی اشتباهی رخ می دهد، ما به یاد آن می افتیم و متخصصان بهداشت عمومی یاد می گیرند که در چنین مواقعی در چه حیطه ایی اقدام کنند، متأسفانه این اقدامات نیز در مسئله چنار محمودی رخ نداد. مهمترین اقدام پیشگیری است، ولی وقتی که اتفاق افتاد باید چگونه می توان اثر آن را از منظر  رسانه و ارتباطات کم کرد؟ 

به گفته وی، معمولا چهار اقدام برای کاهش این اثر از طرف مدیران بهداشتی انجام می شود. نخست، پنهانکاری و مخفی کردن است و اینکه اطلاعاتی از آن منتشر نشود. یعنی بدترین کاری که ممکن است رخ دهد. دوم، عدم پذیرش مسئولیت و سد کردن راه ارتباط است. سوم، حالت تدافعی گرفتن و بیان اینکه بر اساس قوانین من کار و مسئولیت خود را انجام داده ام. چهارم، حل مسئله و درست کردن اتفاقی که رخ داده است. این چهار مورد همگی در روستای چنار محمودی اتفاق افتاد.

درودی تصریح کرد: چنارمحمودی با اتفاقاتی که در خیابان افتاد شناخته شد. شاید هیچکس نمی فهمید که تعدادی افراد در یک محل به اچ.آی.وی آلوده شده اند. وقایعی در این حد از جنسی نیستند که رسانه ها با آنها بپردازند. هم اکنون ممکن است در برخی نقاط، بیماری دیابت وجود داشته باشد، اما برای ما اهمیتی ندارد. اهمیت مسئله چنار محمودی به این دلیل بود، که اولاً ایدز مطرح بود و دوماً وقایع اجتماعی که رخ داد.

مدير كشوری دفتر برنامه مشترك سازمان ملل متحد گفت: با توجه به اینکه پیشتر دو مورد آلودگی رخ داده بود، باید بر اساس پروتکل ها به شناسایی شبکه احتمالی آن پرداخته می شد. ایدز معمولا یک بیماری شهری شناخته می شود، به خصوص حاشیه شهرها. روستا جزو حوزه رادار معمول تمرکز بر HIV نیستند. بنابراین وقتی که متوجه شدند که دو تن از ساکنین روستا آلوده هستند، یک اقدام بیماریابی فعال انجام شد.

بهورزان برغم تأثیرگذاری در نظام سلامت تقریباً هیچوقت دیده نمی شوند

وی با اشاره به اینکه بهورز در روستای چنار محمودی فقط به وظایف خودش عمل کرده است، بیان کرد: بازوی انتهایی سیستم بهداشتی کشور که باعث افتخار کشور هم هست و باعث شده ما از خیلی خیلی مسائل بیماریها و مسائل بهداشتی در امان باشیم، بهورزان هستند.

درودی گفت: فعالیت این قشر باعث شده که بر اساس اعلام دو هفته پیش ما به مرحله ریشه کنی مالاریا برسیم، یا سرخک که به مرحله ریشه کنی رسیده و یا وبا و فلج اطفال در حال ریشه کنی هستند. اینها همه به دلیل فعالیت بهورزان است که هیچوقت هم تقریباً دیده نمی شوند. جراح قلب و مغز را تقریبا همه می شناسند.

وی بیان کرد: حجم کار انجام شده توسط شبکه ای از بیمارانی که با اچ.آی.وی زندگی می کنند، و شبکه های اجتماعی در ایران اصلاً با آنچه که در رسانه ها بازتاب می یابد قابل مقایسه نیست، چون تقریبا هیچ چیز از آن منتشر نمی شود. افرادی که با اچ.آی.وی زندگی می کنند، نخستین واکنشی که به مسئله چنار محمودی داشتند این بود که این مسئله دروغ است. بیان می کردند که اینها تحریکات سیاسی هستند. هیچ مریضی در تلویزیون ظاهر نمی شود و بگوید که من به اچ.آی.وی مبتلا هستم. پس چرا فردی بیان می کند که اچ.آی.وی مثبت است؟

به گفته وی، بحث بی اعتمادی بستر همه اینها بود و به آن نیز دامن زده شد و بحث معاند هم که مطرح شد ممکن است درست باشد. باید بپذیریم که سطح بی اعتمادی بالا بود و در مسئله بهداشت این بی اعتمادی سم است چون شما بهداشت را بغیر از با همکاری مردم و ارائه دهندگان خدمات نمی توانید فراهم کنید.

آگاهی از وضعیت یک بیماری در سطح فردی با انکار و خشم همراه است

درودی با شاره به اینکه ممکن است افرادی با علم به اینکه اطلاعات غلط است، دست به انتشار این قبیل اطلاعات زده اند، تصریح کرد: آگاهی از وضعیت یک بیماری در سطح فردی با انکار و خشم همراه است که در سطح اجتماعی نیز این فرایند (انکار و خشم) وجود دارد که در مسئله چنار محمودی شاهد آن بودیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: نکته آخر اینکه هیچ کسی خواسته به ایدز مبتلا نمی شود، هیچ کس حتی معتادان تزریقی. در مجموع فکر می کنم که این نشست دست روی مهمترین نقطه ضعف این فرایند یعنی بحث ارتباطات و رسانه گذاشت. زیرا از نظر شیوع شناسی، این قضیه برای ما کاملاً روشن است ولی بحث رسانه ای شدن آن نشان داد که مجموعه بهداشت در ارتباط با همگنان خود و کسانی که خارج از مجموع بهداشت هستند، از نظر رسانه ای ضعیف هستند و نیاز به بازنگری آموزش جدی وجود دارد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن