سلامت اجتماعی

کرونا و روزنامه نگاری سلامت: نقش آموزشی روایت مبتلایان کرونا

کرونا از جمله موضوعات حوزه سلامت است که پیشگیری در آن نقش برجسته ای ایفا می کند. آموزش های ارائه شده از طریق رسانه های مختلف می توانند افراد را در استفاده از روش های پیشگیرانه قانع سازد. از  اینرو، روایت مبتلایان به کرونا می تواند برای سایر اقشار جامعه نقش آموزشی ایفا کند.

داوود مهرابی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در ارزیابی عملکرد رسانه‌ها درباره ویروس کرونا لزوم توجه به روزنامه‌نگاری سلامت بیان کرد: از چند ماه پیش، خبر کرونا یکی از مباحث اصلی جامعه بوده است و قاعدتاً به دلیل اهمیت بالا، رسانه ها و خبرنگاران هم به آن می پردازند.

به گفته وی، اما بحث اینجاست که آیا آنچه که باید در خصوص کرونا به جامعه اطلاع رسانی شود و استراتژی های خاصی مربوط به ماهیت اخبار حوزه سلامت، رعایت می شود یا خیر. ماهیت اخبار سلامت با ماهیت اخبار سیاسی، اقتصادی و … فرق دارد به همین خاطر نیاز است تا روزنامه نگارانی که در حوزه سلامت مطلب می نویسند دارای یکسری تواناییهایی باشند تا بتوانند مطلب را متناسب با نیاز جامعه و واقعیت ها پوشش دهند.

وی افزود: قاعدتاً تمام روزنامه ها به این مبحث پرداختند و نقش روزنامه نگاری سلامت در ماه های اخیر خودش را بیش از پیش نشان داده است. اما اینکه به چه چیزی انجامید، جای بحث و مطالعه دارد.

او به بیان ویژگی های روزنامه نگار سلامت پرداخت و بیان کرد: اگر بخواهیم به بررسی استراتژی های اخبار سلامت بپردازیم باید قبل از نوشتن هر مطلبی، داده های قابل اعتماد جمع آوری کنیم، نیاز مخاطب را در ذهن داشته باشیم، جنبه های سلامت که نیازمند پوشش اند را بیابیم و در نهایت یک محتوای قابل فهم برای ارتباط موثر داشته باشیم.

اعتبار منبع در انتقال اخبار کرونا اهمیت زیادی دارد

روزنامه نگار سلامت ضمن در نظر گرفتن این استراتژی ها، باید به دنبال پاسخ به این سوال باشد که گفتمان مردم در خصوص سلامت باید در چه مسیری قرار بگیرد که صحیح باشد”.

مهرابی ادامه داد: عمدتاً هر موضوع و رویدادی سبک خبری خاصی را می طلبد و به نظر می آید که در نوشتن اخبار سلامت نیاز است تا در پاراگراف اول به پنج سوال از قبیل چه کسی، چه چیزی، کجا، چه زمانی و چرا پاسخ دهد و در پاراگراف های بعدی، اطلاعات و داده های تکمیلی آورده شود. در پایان هم به ذکر نقل قول های معتبر در خصوص این موضوع پرداخت. به عبارتی خبرنگار باید چنین اخباری را به سبک هرم وارونه تنظیم کند.

عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات با اشاره به اهمیت سلامت و عدم رغبت برای آموزش خبرنگاران این حوزه گفت: روزنامه نگاری سلامت از جایگاه ویژه ای برخوردار است و مطالعات در کشورهایی مثل آمریکا نشان می دهد که بعد از موضوعات مرتبط با جنگ و اقتصاد، سلامت سومین دغدغه مردم این کشور بوده است.

به گفته وی، قبل از ارزیابی عملکرد روزنامه نگاران سلامت در تامین نیازهای جامعه باید ببینیم که مسئولان نظام سلامت کشور و صاحبان رسانه برای توسعه روزنامه نگاری سلامت چکار کردند که انتظار تأمین نیازهای جامعه توسط روزنامه نگاران سلامت وجود دارد.

او ادامه داد: نتایج یک مطالعه در آمریکا نشان می دهد که تعداد بسیاری کمی از روزنامه نگاران سلامت آموزش های تخصصی این حوزه را می گذرانند و معدود کسانی هم که این دوره ها را گذرانده اند، قبل از ورود به این حوزه دارای مدارک علوم پایه یا متخصصان سلامت بودند.

اطلاعات درست و نادرست فراوانی در خصوص کرونا وجود دارد

بنا به اظهارات وی، به صورت کلی در اکثر کشورها دوره های بسیار کمی وجود دارد که روزنامه نگاران سلامت را آموزش می دهند. علاوه بر این کارفرمایان این روزنامه نگاران، سرمایه گذاری برای پرورش نیروی انسانی انجام نمی دهند. در نتیجه روزنامه نگاران این حوزه خودآموز هستند و تلاش می کنند با اخبار پیچیده و فشارهای احتمالی که از سوی اتاق خبر اعمال می شود مطلب تهیه کنند.

مهرابی خاطرنشان کرد: این روزها اطلاعات گسترده ای در خصوص کرونا داریم که از جنبه هایی درست و از جنبه های نادرست هستند. به همین دلیل نمی توانیم به درستی ارزیابی کنیم که آیا روزنامه نگاران سلامت آنچه لازم بود، پوشش دادند یا خیر. اگر بخواهیم به این سوال پاسخ دهیم باید عدم قطعیتی که از سوی جامعه پزشکی حتی در سطح بین المللی نسبت به این ویروس وجود داشته است را نیز در نظر داشته باشیم و بعد بررسی شود که اخبار و اطلاعاتی که توسط روزنامه نگاران سلامت منتشر شده تا چه حد متناسب با واقعیت های کرونا بوده است؟ بنابراین هر دوی این ها به دلیل ناشناخته بودن و عدم قطعیت درباره کرونا در شرایط فعلی چندان قابل ارزیابی دقیق نیستند.

 روزنامه نگار سلامت به هر چیزی که می نویسد باور داشته باشد

مهرابی در پاسخ به اینکه راهکاری رفع ابهام و سردرگمی در خصوص کرونا چیس بیان کرد: شما به عنوان یک روزنامه نگار سلامت هر آنچه می خوانید نمی توانید باور کنید ولی باید به هرچیزی که می نویسید باور داشته باشید. قبل از بیان هر چیزی باید منبع خبر مشخص باشد در این صورت بحث اعتبار پیش می آید و مخاطب می تواند با استناد به اعتبار گوینده، به خبر اعتماد کند و از آن پیروی کند.

وی تأکید کرد: یک روزنامه نگار باید توانایی تفسیر صحیح یافته های رسانه های مختلف را داشته باشد. برخی مواقع پژوهش های حوزه سلامت با نتایج متضادی همراه هستند به همین دلیل روزنامه نگاران این حوزه باید توانایی تحلیل و تفسیر این نتایج را داشته باشد تا مانع از سردرگمی و گمراهی مخاطب شود.

به گفته وی، البته باید این تاکید در رسانه ها وجود داشته باشد که اطلاعات سلامت در رسانه ها نمی تواند جایگزین توصیه های پزشکی به شخص شود و فهم عموم مردم از این موضوع خیلی ضروری است.

مهرابی ادامه داد: داستان گویی هم مسئله مهمی است که روزنامه نگاران این حوزه باید به آن توجه داشته باشند. داستان مبتلایان به کرونا وقتی از زبان خودشان به مخاطب انتقال داده شود ضمن آشنا کردن مردم با علائم تجربه شده این بیماری، می تواند تجربه واقعی مقابله با این ویروس را هم به تصویر بکشد.

کرونا از جمله خطراتی است که با یک بی احتیاطی ساده می تواند کشنده باشد

او با بیان اینکه خطراتی که ما را نگران می کنند ممکن است همواره باعث مرگ ما نشوند و بر عکس خطراتی که باعث مرگ ما می شوند، ممکن است در ما ایجاد نگرانی نکنند، گفت: به نظر می رسد کرونا برای برخی افراد از آن قبیل خطراتی است که در آنها ایجاد نگرانی نمی کنند، اما یک بی احتیاطی ساده مثل استفاده نکردن از ماسک و یا عدم پیروی از دستورالعمل های بهداشتی می تواند مرگ ناشی از ابتلا به ویروس کرونا را به دنبال داشته باشد. از اینرو روزنامه نگاران سلامت باید به گونه ای قلم بزنند که مخاطب احساس خطر کند و خطر را جدی بگیرد.

مهرابی به بیان چالش های روزنامه نگاران سلامت در همه گیری هایی چون کرونا پرداخت و افزود: در پوشش اخبار سلامت خبرنگاران این حوزه با یکسری چالش های مهارتی و یکسری چالش های سازمانی مواجه هستند. چالش اول بحث عدم توجه به لزوم آموزش و مهارت مورد نیاز این خبرنگاران است. به عبارتی برخی از خبرنگاران سلامت بدون آموزش قبلی وارد این حوزه می شوند و شناخت علمی و دقیقی از آن ندارند و بر اساس تجربه به مرور با این حوزه آشنا می شوند. رسانه ها هم تمایل چندانی به سرمایه گذاری برای بالا بردن سطح آموزش این افراد ندارند.

به گفته وی، چالش بعدی؛ فشارهایی است که گاهی از طریق اتاق خبر به روزنامه نگار اعمال می شود تا مطالب را سریع آماده کند. برای نوشتن مطلبی که ممکن است پیامدهای اثرگذار بر روی رفتار و نگرش فرد داشته باشد، خبرنگار نیازمند دقت و زمان کافی برای بررسی جنبه های مختلف موضوع است.

دوراندیشی برخی از کشورها عملکرد موفق در مقابل کرونا را به دنبال داشته است

عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات بیان کرد: ما قبلا نسبت به برخی از بیماری ها که تاثیرات جهانی داشتند آگاه بوده ایم، در فوریه سال ۲۰۰۳ سندروم حاد تنفسی شدید یا سارس، یک بیماری بود که به سرعت از آسیا به کشورهای آمریکایی و اروپایی سرایت کرد و حدود ۸ هزار و ۱۰۰ نفر در دنیا به آن مبتلا شدند و حدود ۷۵۴ نفر هم جان خودشان را از دست دادند.

وی افزود: در آن زمان اندیشمندان حوزه سلامت عمومی گفته بودند: تصور اینکه چگونه انواع مشابهی از ویروس کشنده تر از سارس در آینده، سراسر جهان را مبتلا کند کار دشواری نیست. بعد از آن زمان یکسری از کشورها مثل چین، ژاپن، کره جنوبی، سنگاپور و … توصیه های سازمان بهداشت جهانی را جدی گرفتند و تاکید کردند که این مباحث باید اطلاع رسانی شود. فعالان حوزه ارتباطات سلامت و روزنامه نگاران سلامت به همراه سیاستگذاران با درک اهمیت این موضوع اقداماتی در خصوص رفتارهای پیشگیرانه انجام دادند و در مکان های عمومی نسبت به افزایش آگاهی عمومی در خصوص بیماری های قابل انتقال از انسان به انسان اقدام کردند. این کشورها امروز با شیوع کرونا نتیجه دوراندیشی خود را می بینند و به مراتب وضعیت بهتری نسبت به سایر کشورها دارند.

منبع خبر

برچسب ها
نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن